.

.

dinsdag 17 november 2020

Kashi: Niet met en niet zonder...

Het is denk ik nu zo het derde jaar... nadat ik samen met moeders enthousiast ben begonnen aan het composteren volgens de hestel tellus methode. Nog steeds ben ik door en door overtuigt van de effectiviteit en toepasbaarheid van deze (revolutionaire) methode. Voedzaam voedsel produceren met wat we hier voor niets en zoveel voorradig hebben. Leisteen, waar de aarde hier voornamelijk uit bestaat, die boorde vol mineralen zit en waarmee we ons voedsel en dus onszelf gratis en voor niets kunnen verrijken.

Maaien, pakketjes maken, dompelen, verzamelen, zeeven en toevoegen aan de grond. Het zijn vertrouwde stappen geworden, geeft ritme aan een aantal weken in het jaar en aan het ritme van de tuin. Het zorgt voor die zeer vervullende momenten dat je met je mandje de tuin in loopt om een heerlijke maaltijd te fabriceren. Waar ik zatter en verzadigder van ben, al zit dat misschien alleen tussen m'n oren, het lijkt er echt op. Ja het is al het werk en de energie dan zeer waard op deze momenten.. Je krijgt er iets voor terug wat je in de winkel niet kunt kopen, al dan niet biologisch. Je hebt er je eigen ziel en zaligheid in gestopt en die krijg je op deze momenten terug. Aangevuld met wat deze grond en de planten je te bieden hebben.


Maar waarom deze titel? Hendrik is er wel uit dat de methode an zich af is. Het werkt, het is nuttig, het is op menselijke maat, in principe kan iedereen het. Ik kan het ook, het werkt. Maar zoals met alle dingen die je aanpakt komt er zoveel meer bij kijken dan enkel het uitvoeren van een methode. Zo is de methode ontstaan vanuit een partnerschap tussen Stella en Hendrik, een gesloten huwelijk met duidelijke rolverdelingen. Stella, vandaag als ik dit schrijf is ze precies een jaar geleden overleden, deed de tuin en het koken. Zij deed de planning van wat er verbouwd werd, zorgde voor variatie, deed het meeste onderhoud van de tuin en maakte er lekkere hapjes van. Hendrik deed voornamelijk het composteren, onderhouden van de grond, voorbereiden van de bedden enzo. Samen was dat in balans. Er was motivatie, aanmoediging, hulp en aandacht voor elkaar. Ontwikkelingen konden ze met elkaar delen. 


Misschien romantiseer ik het, maar ik merk dat ik er in m'n eentje gewoon iets ontbreekt. Tuurlijk geniet ik als ik in de tuin bezig ben, als ik kan oogsten, als ik sta te trappelen of maaien. Ik geniet van de maaltijden klaarmaken en het opeten ervan al dan niet alleen. Het zijn niet de handelingen an zich die voor de disbalans zorgen. Het is een meer innerlijke disbalans.. In het proces van het hele composteren en doorlopen van alle stappen met alles wat je daarin tegenkomt is het fijn om te delen, ervaringen uit te wisselen en samen beter te worden. Nu zoek ik Hendrik af en toe op en m'n ouders weten allebei hoe het hier reilt en zeilt en verlangen er misschien zelfs af en toe wel naar. Dat is natuurlijk fijn, maar via de beeldbuis uitwisselen is nog weer anders dan het delen in het moment zelf.


Zo is het composteren voor mij een spiegel geworden voor wie en wat ik ben. De motivatie en het enthousiasme steeds weer in mezelf zien te vinden. Moeilijkheden die ik tegenkom en die de boel soms even uit evenwicht brengen op te lossen. Ook is er steevast te weinig compost in mijn geval. Een eigenschap van mij is blijkbaar dat ik altijd meer doe, krijg en wil dan ik bedacht had. Dus als je hebt uitgerekend hoeveel compost je ongeveer over zal houden en hoeveel grond je daarmee kunt bedienen en dan ben ik intussen alweer met volgende projecten begonnen. Zoals een kas bouwen, waar je dan weer potten en grond met aarde in wilt hebben. Of je krijgt plantjes van de buren of zaden die een plekje verdienen en je hebzucht of enthousiasme stimuleren. Maar ja daar heb je meer compost voor nodig om dit allemaal optimaal te kunnen bedienen. En niet optimaal bedienen houdt in dit klimaat meestal in dat je pogingen zullen mislukken. Je hebt dan een hoop energie, tijd en middelen gestopt in iets wat niet terug komt. Of ik ga zelf plots 2 maanden naar nederland in de zomer en heb huisoppassers die van tuinieren weinig kaas gegeten hebben... Je leert met andere woorden veel over jezelf en je komt jezelf best tegen tijdens het composteren.. :)


Binnen een uitgestippeld plan kom je je eigen ongepland heden tegen. Als je namelijk geen plan hebt, zoals ik, dan heb je dus ook niet echt richtlijnen, overzicht en prioriteiten. Je moet je verliezen dan nemen en tegenslagen of beperkingen incasseren. Wat niet vervelend hoeft te zijn, omdat het nou eenmaal bij deze vrijere levensstijl hoort. Waar ruimte en behoefte is aan sociale, buitenhuise activiteiten.


Gelukkig is er uiteindelijk altijd weer het ritme in het proces waardoor je gewoon weer ergens moet beginnen. Het hek verbouwen voor meer grasland, en dus hopenlijk meer compost als de omstandigheden meezitten. De routine van de zakken vullen, een extra omhulsel maken voor een extra bigbag. En voordat je het weet heb je de cyclus toch weer doorlopen.. Kun je de tuin weer in voor je maaltijdje. Met andere woorden ik kan en wil soms niet met, maar ook niet zonder...


Dus nu is de vraag nog die rest hoe ik vanuit deze positie in connectie met dat wat er ontbreekt kan komen? Hoe ziet zo'n connectie eruit? Delen, uitwisselen, samenwerken, aandacht, motivatie, etc. Ik heb er nog geen antwoord op. Want hoe graag ik ook met mensen ben, ook hier ben ik soms net zo graag zonder. En aansluiting vinden met anderen met een onderwerp als composteren... Tja, dat heeft tot nu toe nog niet gewerkt en brengt me meestal juist in positie van overtuigen, betweterij  en meningsverschillen dan naar een dichter contact. Het is goed om het zo op te schrijven, want ook hier blijkt nog wel het een en ander te leren... 


Kashi

Leef ik in een parallelle wereld als ik buiten woon.

 Hoe verhoud zich een parallelle wereld beleving. 

Leeft men in een parallelle wereld, dan is dat niet alleen een kwestie van de dingen die je doet, maar ook de beleving, van wat je doet. In de wereld om ons heen worden besluiten genomen, buiten onze wil om, maar waar we wel afhankelijk van zijn, wel of niet mee instemmen, maar er toch gevolg aan geven, om er bij te horen, of gewoon om het niet moeilijk te krijgen, door er tegenin te gaan. Vaak past men zich dus aan. 

Leeft men in een parallelle wereld, dan trekt men zich terug, in de eigen cocon, trekt zijn eigen plan, en doet zo min mogelijk mee, met de wereld om ons heen. Het zijn dus twee gescheiden werelden. Dit behoeft elkaar niet te bijten, zolang er geen conflict ontstaat. Ontstaat er wel een conflict, dan ontstaat er wrijving etc.

Ik woon op een afgelegen boerderij, probeer mijn eigen groente te verbouwen, en heb weinig contact met anderen. Toch voelt dit niet, alsof ik in een parallelle wereld leef. Stella en (ik) schreven dit blog om weer te geven wat we deden en daar verslag van te doen, misschien wel als ''kunstvorm''. Nu ik echt helemaal alleen leef, en mijn dagelijkse dingen doe, voel ik me, maar wel op afstand, toch verbonden met de maatschappij. In grote lijnen ben ik voor overleg, als het echt om problemen gaat. Ik leef dan wel alleen, maar heb de wereld om me heen wel nodig, al was het alleen maar om wc papier te kopen, wat ik niet zelf kan maken. Dus ik ben afhankelijk van die maatschappij, maar wil er niet dagelijks in wonen. En ik heb daar de mogelijkheid voor, gewoon een aow, en de keus die we in het verleden hebben gemaakt.

Nu de zomer op zijn eind loopt, en de droogte duidelijk aanwezig is, omdat de rivier waar ik aan woon, voornamelijk uit stenen bestaat, en er nog één plek over is, waar nog water staat. Waar de vissen en kikkers zich hebben teruggetrokken, en ik een aantal keren per dag, mij terug trek, om dat te beleven. Kom ik tot inzicht dat het hier geweldig toeven is. Toch kan ik niet buiten die maatschappij om, om hier te zijn. Nu de corona heeft toegeslagen, en we al bijna weer in een lock-down zitten. Nu de bijtjes het moeilijk hebben, door allerlei bespuiting. Nu de natuur dus toch wel eindig blijkt. De industrie een te groot beslag legt op die zelfde natuur, de landbouw te grootschalig en te milieuonvriendelijk is, geeft dat aan, dat er iets in onze samenleving is, wat de verkeerde kant op gaat. We gaan als mensheid ons zelf bedreigen, en dreigen onze toekomst zelf te vernietigen. Toch kies ik voor een vorm van buitenleven, waar ik die maatschappij wel waarneem, en er ook niet omheen kan. En niet alleen maar omdat ik wc papier nodig heb, maar ook voor communicatie, het gesprek, de reactie op wat ik denk en doe, maar wel op afstand. En daar zit het verschil in, in die parallelle wereld beleving. Zich dus terug trekken in je eigen cocon, dus met mensen die diezelfde beleving hebben, zich afzetten tegen die buitenwereld, een soort religieus samenzijn met hetzelfde doel..... Of nog maatschappelijk deelnemen aan activiteiten. En er zich niet tegen afzetten.

Hoe de wereld zich ook verder ook gaat ontwikkelen, juist door het gesprek aan gaan, door te polderen dus, kan men er uit, of niet eruit komen. We doen het met zijn allen, en komen tot een oplossing, of komen er niet uit, de tijd zal het echt leren. Wat we probeerden; (Stella in het begin, en nu ik dus)aan te geven, met ons ''kunstproject'', ''composteren omdat het kan'', was ook een aanzet tot het denken hierover., en over landbouw in het geheel. En gezien het feit dat het blog, nog elke dag wordt bekeken, en gelezen, geeft aan dat er een behoefte aan is, voor deze manier van leven en bezig zijn. We hebben ons niet teruggetrokken, van die samenleving, maar composteren op deze manier vraagt wel een gebied waar het kan, en daarom hebben we het hier gedaan. Nog dagelijks houd ik contact, via internet, met die samenleving, en het gaat helemaal niet goed, maar ik laat me daardoor niet afzonderen, en denken dat dat de weg is om het te overleven. Ik denk het niet. Overleven doen we met zijn allen, of we gaan ten onder:). Maar dat is niet morgen, alhoewel de dingen die we nu doen, er wel aan kunnen, en zullen meewerken, hoe het uiteindelijk afloopt. En ik hoop met u, dat het lang mag duren. In de tussentijd kunnen we nog een heleboel doen, om het tij te keren. Waar het uiteindelijk omgaat is, om met goede voorbeelden en argumenten, anderen te overtuigen. Dit blog geeft u argumenten en voorbeelden dat het kan. Het is een specifieke methode, die er vanuit gaat dat men de beschikking heeft over land , en goede afspraken met de omgeving. De rest volgt dan vanzelf:). Dacht ik nog, in het stuk ''Denken over denken'', dat afzondering met anderen, een uitkomst zou kunnen zijn, kom ik er hier in dit stuk, van terug. Afzonderen is je onttrekken aan de samenleving, en dat wordt je nooit in dank af genomen. En terecht, het is elitair om jezelf op een voetstuk te zetten, alleen omdat je een bepaalde tuinbouw methode volgt, en-of, of je een bepaald geloof of doelstelling nastreeft. Op het moment dat je je elitair opstelt, verlies je het contact met de maatschappij en heb je geen recht van spreken meer, met wat voor argumenten dan ook. Ik denk dus niet, dat ik in een parallelle wereld leef, daarvoor heb ik nog teveel contacten in de samenleving. Ik wil alleen mijn eigen ''ding'' doen, in een leefomgeving waar ik de ruimte om me heen heb, en daarvan genieten, zonder anderen lastig te vallen. Als ik dan aan mijn poeltje zit (wat geen land van mij is), de libellen zie rondzweven, de kikkers het water in en uit zie springen, en de kleine visjes zie zwemmen (alsof de hele wereld van hun is), dan geniet ik voor u mee. Dat wou ik u mee geven, in dit stukje.

Hendrik.

donderdag 12 november 2020

Het verschil en gebruik tussen mest en grascompost

Nu het grascomposteren zijn weg heeft gevonden, en op wereldniveau gekend wordt, komen vragen op, of mest, van wat voor dier en mens dan ook, vergelijkbaar is met compost van gras en kruid gewassen. Het antwoordt daarop is ondubbelzinnig, nee! 

Mest wordt gevormd door het eten, wat een dier doet of mens, om in leven te blijven, en de afvalstoffen die daarbij vrij komen. En juist deze afvalstoffen zorgen ervoor dat mest (ook vercomposteerde mest) een hoger bestand heeft aan NPK, dan grascompost. Immers, zodra het gegeten voedsel, door magen en darmen zijn verteerd, wordt het d.m.v. het bloed, aangeboden aan de cellen. Op het moment dat het bloed het aan de cel aanbiedt, neemt de cel dit op, maar alleen maar als er ''iets'' anders die cel weer verlaat, net als bij pompwerking. Daarnaast dient iedere cel zijn eigen doel, en heeft ook haar eigen voeding nodig om te kunnen blijven doen, waar ze goed in is. Het gevolg is, dat al die verschillende cellen, allemaal hun afval via het bloed, naar de nieren, de lever en de gal, via het bloed, weer naar de darmen afvoeren, en in de mest terecht komen. Juist omdat het afval van de cellen, afval is, en geen voeding, ontstaat er een meerwaarde aan Nitraat (N), Fosfaat (P) en Kalium (K) in de mest. 

Dus door de spierwerking, het eetgedrag, en de totale beweging, wat het dier moet doen om zijn voedsel te eten, en te verteren, vindt er afval plaats. Dit resulteert in meer NPK. Die NPK meerwaarde, dus wat afval was voor het lichaam, veranderd nu weer in voedsel voor planten en zorgt dat een plant meer groei geeft, dan ze in de vrije natuur (zonder mest) zou doen. Dit heeft een belangrijk gevolg. Zoals gezegd, de planten groeien sneller op deze NPK, maar laten daardoor de aanwezige mineralen in de grond links liggen. De planten nemen zo minder mineralen op dan zijzelf en wij (!) nodig hebben, voor een evenwichtige groei. 

Grascompost heeft daarentegen geen hogere NPK waarde, dan het gras en kruiden bij  het einde van het seizoen al hadden (hooi op stam). Hierdoor behoud de grond zijn natuurlijke NPK waardes en wordt het bacterieleven niet verstoord. De organische stof (Koolstof) geeft alleen de nodige energie voor het bacterieleven in de grond. Deze zorgen ervoor dat de aanwezige mineralen in de grond worden afgebroken en beschikbaar komen voor de plant. Mest en grascompost hebben beiden een hoog organisch stofgehalte, maar mest dus meer NPK. 

Naast de smaak van groenten, eten we groenten voornamelijk om de aanwezige mineralen, minder voor de vitaminen, eiwitten, koolhydraten. Dus een mooi ogend gewas aan groenten (zoals mest tot gevolg heeft), zorgt er niet voor dat we voldoende mineralen in ons eten hebben. 

Grascompost zorgt ervoor, dat de bacteriën hun werk doen, en dus mineralen afbreken voor de plant, in plaats daarvan, zorgt mest (ook vercomposteerde mest) ervoor dat planten sneller en beter groeien, maar juist daardoor minder tot geen mineralen opnemen, die wij zo broodnodig, nodig hebben. Mest, als organische bemesting, zorgt door de hoge NPK waarden, dus dat planten beter gaan groeien, maar zorgt er tegelijkertijd voor, dat door die hoge NPK waarden er een verdringing plaatsvindt in de mineraal waarde van de grond, wat de bacteriële werking tegen gaat. Dus planten worden er groot en mooi groen van, maar kunnen minder mineralen opnemen, door deze NPK, en....., doordat de cellen van de plant groter worden, vallen ze ook makkelijker ten prooi aan ziekten en plagen, en..... dan moet er weer gespoten worden. 

Vercomposteerde ''mest'' heeft nog meer NPK waarden, omdat door compostering, de NPK waarden alleen maar toeneemt, door vervluchtiging van water, vermindering van organische stof en CO2 uitstoot. Daarnaast wordt het nitraat gehalte door vastlegging van ammoniak in de mest vastgelegd door de compostering, en daardoor een hoger stikstofgehalte. Compostering van gras en kruiden, heeft bij het uitgangsmateriaal weinig tot geen NPK waarden, en heeft door zijn hogere koolstofgehalte, bacteriële vermeerdering tot gevolg in de grond, om mineralen vrij te maken voor de plant, waaronder óók NPK, maar dan in natuurlijke vorm.

Kashi,

Hendrik.

maandag 27 juli 2020

Composteren van tuinafval, en het verlies aan wat wordt opgegeten.

Composteren van tuinafval, en het verlies aan wat wordt opgegeten.


Waarom er compost of een gelijkwaardige stof op een tuin moet, om de verliezen te compenseren,
uitgaande van het feit dat de tuingrond voldoende steenstof bevat.

Uitgaande van het idee, dat het afval, wat een tuin oplevert, genoeg is, om na compostering, voldoende organische stof oplevert, om verliezen te compenseren, moet men ook alle verliezen mee rekenen, die het lichaam gebruikt om haar activiteiten te doen, die gebruikelijk zijn in een normaal leven.
En daar schuild een behoorlijk verlies in. Immers, al onze bewegingen, onze emoties en ons denken, kosten energie. Dat is een verliespost op wat terug gebracht kan worden op de tuin. Alleen onze poep en pies, kunnen hergebruikt worden, en dan alleen ná compostering. En als men dan ook nog de geur meetelt, dan kan die compostering alleen maar goed plaatsvinden als er een mengstof, in die compostering plaatsvindt, die puur organisch is, zoals hooimeel, stromeel, of zaagsel. Hier gaat het om het stikstofgehalte dat in de meng stof zit., naast de stikstof die in de poep en pies zit.
Hooimeel heeft een nitraat gehalte van 19 staat tot 1, stromeel 40 staat tot 1, en zaagsel 60 staat tot 1. Dus wil men de geur vermijden, bij gebruik en compostering, dan zal er mengstof gebruik moeten worden die geen schade toe brengt bij het composteren, door een stikstof gebrek. Alleen hooimeel komt het dichts bij het ideale meng product, van stromeel en zaagsel moet er meer gebruikt gaan worden, om de geur emissie te compenseren, maar dat kan niet omdat het nitraat gehalte in deze middelen aan de lage kant zitten, dus minder stromeel en zaagsel, maar dan neemt de geur weer toe. Ook als men poep en pies met het tuinafval mee gaat composteren, geeft dit geuroverlast. Maar ook de broei, van het dan te composteren afval, geeft verlies in CO2.
Het tuinafval op zichzelf, heeft meer water dan organische stof in zich, en kan niet bijdragen aan datgene wat is onttrokken aan de tuin, door middel van wat gebruikt is  als voedsel, voor de mens. Dus in feite vind er alleen verlies plaats, en zal het organische stofgehalte van de grond er op achteruit gaan. Dat kan weer alleen aangevuld worden door aankoop van organische stof in de vorm van groencompost, of wat daarvoor door gaat. Alleen als men een haalgebied heeft, waaruit men hooi kan winnen om compost van te maken, kan men een tuin in stand houden, kwa organische stof.
In allerlei methodes, maar vooral bij de Permacultuur methode, kunnen de verliezen, door geen gebruik te maken van compostering, en dit toe te voegen aan de tuin en landbouwbodem, behoorlijk oplopen. Het duurt alleen een tijd voor men er achter komt dat dit is gebeurd.
Om de verliezen te compenseren, die bij gebruik van het produceren van voedsel, kan optreden, wordt er van hier van uitgegaan dat in het totale plan van aanpak, een haalgebied is opgenomen, om die verliezen teniet te doen in de vorm van hooi compostering. Het zelf composteren van tuinafval, poep en pies, vraagt een vleesvrij en medicijnvrij eetgedrag, omdat anders de residuen ook in het afval terecht komen. Het totale te composteren afval zal uiteindelijk op het haalgebied moeten worden aangewend, om daar eventuele tekorten aan te vullen, en gewas ziekten een zolang mogelijke weg te laten gaan, zodat ze op hun weg naar organische stof, geen kwaad meer kunnen. Men moet er vanuit gaan dat het haalgebied, ongeveer 15 maal groter is dan het tuin en landbouw gebied. Dit komt omdat hooi voornamelijk bestaat uit lucht, met daaromheen een stengel. Kunstmest toevoegen in het haalgebied, heeft ook geen zin, omdat het meer nitraat aan de bodem toevoegt, waardoor er een verstoring in de opname van mineralen plaatsvindt, door de plant, wat weer doorgegeven wordt naar het tuin en landbouw gebied. Waardoor er daar weer, een verstoring plaats vindt. Alleen in een bos, waar alles wat daar groeit, ook blijft, dus ook de lijken van de dieren etc. kan er opslag van organische stof zich blijvend ophopen, tot er steenkool zich gaat vormen, of olie. Dus ook een haalgebied moet opgenomen worden in het totaal van een tuin of landbouwgebied. Men kan niet zonder, anders is men aangewezen op aankoop van organische stof, van verwegistan:).
Een goed inzicht geeft het boek; Vierduizend jaar kringlooplandbouw, van F.H.King. Vertaling en bewerking Sietz Leeflang. King verhaald hier de Chinese landbouw vóór de weg die Mao aangaf.
Hendrik.

vrijdag 24 juli 2020

Denken over denken.

Denken over het denken,
en de mensen die daar in voorkomen,
en mijn voorliefde voor de stilte, die ik nu ervaar, nu ik daarmee
mijn dagen vul.

Waarom ik denk dat mensen, die het serieus menen met het milieu en de mensheid, zich zouden  moeten terugtrekken op het platteland, om zo, een deel van het mensdom, en natuur te redden van de grote slachting die gaat komen, door onder meer het coronavirus, het tekort aan gezond voedsel, de milieuproblemen, die al in gang zijn gezet,en de serieuze spanning, die je ondergaat, door te leven in een stad.
Juist de corona crisis heeft aangetoond, dat mensen in het algemeen, helemaal zich niet kunnen houden aan afspraken, hoe goed bedoeld ook, om hun veiligheid te bewerkstelligen, en er mee aan de haal gaan. In opstand komen en het als hun recht zien om elkaar te besmetten, onder de noemer dat het de overheid is, die hun de vrijheid ontneemt.
Dit terug naar de natuur, het terug naar het platteland, en terug naar de waarden die ontstaan door een manier van samenleven, die voortkomt uit het produceren van je eigen verbouwd voedsel, benodigdheden, gereedschap en gebruiksgoederen. Al dan niet met gebruikmaking van intelligente systemen zoals internet en computer techniek. Ook al zal dat in het begin de voetafdruk vergroten.
Ik denk dat het leven in evenwicht met de natuur, sturend inwerkt op het mens zijn, en worden, en daardoor onze voetafdruk naar een minimum terug zal brengen, juist omdat de afstand tussen mens, milieu en natuur, verkort wordt door de manier van samenleven. En dan bedoel ik niet dat het huisgezin, van haar manier van samenleven op de helling moet, maar dat er ook mogelijkheden zijn om andere vormen, naar voorkeur, te laten gedijen. Waar het echt omgaat is een land en tuinbouw methode, die de mensen die het gaan belichamen, de kans geeft om op eigen leest geschoeide producten te produceren, waardoor ze niet afhankelijk zijn van industrieel geproduceerde goederen, diensten en voedsel. De hele industrie ontneemd de mens zijn ontplooiïng en mogelijkheden om in evenwicht te leven met de natuur. Het aandeel aan lichamelijke en psychologische ziekten, in de huidige maatschappelijk systeem, getuigd daarvan. Ook het dagelijks werken met de handen en voeten, moeten weer als normaal worden gevoeld. En juist met een duidelijk communicatiesysteem, is dat mogelijk. Dus leven in kleine groepen, omgeven met natuur en met mogelijkheden om te communiceren met anderen, die ook zo leven, geeft ontzettend veel mogelijkheden. Het zal ons leven aan de ene kant versimpelen, en daardoor bevrijden van de overmatige druk die onze maatschappij ons nu oplegt, door het teveel aan mensen, waarmee we moeten omgaan, omdat er geen ruimte meer is, voor ruimte.
Vanuit dit denken, is mede, mijn methode ontstaan, om gras-hooi te composteren, om daarmee groepen mensen te voorzien van de kennis en kundigheid, om daarmee hun voedsel te verbouwen, en niet afhankelijk te zijn van de maatschappij. Centraal in dit denken gaat het om het principe dat organische stof ten dienste staat van het bacterie leven, in de tuin en landbouwgrond, om diezelfde bacteriën te voorzien van energie om mineralen af te breken voor de plant, die dezelfde mens dan weer als voedsel dient. Ook de weg die het voedsel neemt door ons lichaam, geeft ons niet alleen de vitaminen, de koolhydraten, de eiwitten en mineralen, maar stuurt ook het lichaam aan, als een onderdeel van de totale natuur en zijn invloeden. Niet voor niets bestaat het lichaam uit een grote hoeveelheid water, en staat het daarom in een directe verbinding met de omgeving. Ook het denken en dromen hebben invloed op de spijsvertering, en de spijsvertering heeft weer invloed op ons denken en dromen.
Dus alles is met alles verbonden.

Dit denken is mede gestuurd door ''Het rapport van de club van rome'', In 1970 gepresenteerd, en door het lezen, van onder meer het boek van Stephen King, ''de Beproeving'', ( The Stand)  uitgegeven in 1978, waar heel fijntjes het coronavirus al wordt voorspelt.
Hendrik.