.

.

zaterdag 17 februari 2018

Slecht Nieuws

Een straffe noordenwind trok langs de heuvels en de rivier. Het was koud deze winter. On Portugees koud. Met nachtvorst na nachtvorst en overdag dikke wolkenlagen boven het land, waaruit maar geen regen wilde vallen. Alleen een heel enkele keer. Heel welkom, maar oh zo koud.

De tuin:

Uiteindelijk bevroren ook de bietjes.
Een hoedje over de kroppen sla, gedurende de nacht, doet wonderen... 
voor behoud maar niet voor een voorspoedige groei.
Kool kan veel hebben... maar niet alles.
Een volledige stilstand in de plant-uien... Enkelen hebben het tot nu toe overleefd.
Zoals altijd heeft Hendrik zijn big bags goed ingepakt. Dit jaar zijn het er 8.
Het kwam als een schok

Bij het uitpakken van de in oktober (vorig jaar) opgezette big bag blijkt er nu bijna niets met het hooi te zijn gebeurd. Na een eerste broei viel de koude in. Ondanks dat Hendrik zijn big bags goed heeft beschermd, zijn ze niet bestand gebleken tegen het winterweer. Het bacterieleven in de big bags moet volledig tot stilstand zijn gekomen... Een andere verklaring kunnen we hier niet van geven.

De temperatuur in de big bags komt niet boven de 10ºC uit. Dit was ook niet te verwachten, in dit stadium van de compostering, omdat deze na ruim 4 maanden al gebeurd had moeten zijn. De buitentemperatuur ligt vandaag (midden op de dag) 9 graden hoger. Gelukkig, de zon begint terrein te winnen, het wordt zo langzamerhand warmer... midden op de dag... maar 's nachts?

De compostplaats wordt alleen midden op de dag door de zon beschenen. In een normale winter is dat geen enkel probleem, omdat de algehele dagtemperatuur ruim boven de 15 graden ligt. Wanneer de broei in de big bags goed op gang komt, is dat voldoende om een koude nacht te kunnen trotseren. Maar... niet zo koud als het deze winter is geweest.

Alles controleren
Bedroevend.... dit na 4 maanden!
Misschien?
Nee hoor... geen doorkomen aan.
Goede raad... na een nachtje slapen... we hebben nog mest genoeg.
En percolaat.
Roeren.
Nog een keer enten. Een beetje provisorisch én met mate.
Toedekken.
Afsluiten... alleen niet volledig, zodat de voorjaarszon zijn werk kan doen.
Alleen 1 grote afdekking om de warmte van de zon te vangen en om lucht toe te laten.
Op hoop van zegen...
Kijk... zo gaat'ie goed.
Wij wonen op een koude plek in de Alentejo 

Het is even slikken. Een echte mislukte hooi-compostering is nieuw voor ons. Hadden we het kunnen voorzien, deze koude winter? Wetenschappers zeggen, dat een koude periode aan een geringe straling van de zon kan liggen. Op dit moment verkeren we in een periode met weinig zonnewarmte.

Uit het boek 'Wat op het spel staat' van Philip Blom leren we (blz. 35): "Één graad Celsius gemiddeld per jaar, komt overeen met 10 dagen vegetatie. In koude jaren krijgen de planten nauwelijks de tijd om te rijpen. En het continent hongerde..."

Onze plek in de Alentejo is er slecht aan toe. Er is heel weinig gras voor de dieren. Zelfs de bermen groeien niet. In de 8 jaar dat wij hier wonen, en het weer hier hebben meegemaakt, is dit nog niet voorgekomen. Droogte en koude... een slechte combinatie.

En toch kan het om ons heen ook anders

Hemelsbreed 10 km. verderop hebben vrienden tuinen, die deze winter prachtige resultaten hebben gegeven. De broccoli is klaar en de bloemkool staat er florissant bij. Ook Kashi, die 30 km. verderop woont heeft prachtige groentes in haar tuin. Een kwestie van ligging en beschutting, zegt iedereen: 'Ja, jullie wonen bij de rivier... daar is het koud.'

En helemaal ongelijk hebben ze niet. Want wij hebben nog nooit fruitbomen kunnen kweken, van welke soort dan ook maar eentje. Onze citroenboom bevriest elke winter en dit jaar definitief. Op het zelfde moment staan de sinaasappelbomen bij onze buren in bloei en geven nu mooie vruchten:

tja...








En dan hier... Kashi's mooie wintertuin... van vandaag
17 februari 2018:






















*

Stella.



woensdag 14 februari 2018

"Biomassa is het nieuwe goud"

In Foodlog verscheen deze week een artikel van bioloog Martin Scholten dat we hier graag onder uw aandacht brengen...

'Weten dat iets werkt, zal in de toekomst aan belang winnen.'

"In de praktijk menen veel boeren heel goed te weten hoe ze hun bodems zo optimaal mogelijk in conditie kunnen houden, zonder dat ze precies weten waardoor. Weten dat iets werkt, zal in de toekomst aan belang winnen. Uiteraard moeten we meteen ook proberen te begrijpen hoe en waarom processen werken om ze verder naar onze hand te kunnen zetten."

Fotocredits: Schimmel, Pixabay
Nog enkele citaten:

"Zo’n herorganisatie van de voedselproductieketen zet alles op zijn kop en kan niet zonder slag of stoot rendabel zijn.

Hoe (dat moet) precies, weet ik ook nog niet. Niemand weet dat. Die nieuwe wereld zal zich ontwikkelen door het te doen. Je moet er wel nu aan beginnen, want anders ben je te laat.

We stappen vanuit van een chemisch-fysisch tijdperk een biologisch tijdperk in. Dat hebben we onder handbereik. 

Over dieren:

Gebruik koeien ook vooral voor de productie van hoogwaardige organische mest en houd op met de productie van waardeloze drijfmest.
Geiten zijn ook herkauwers, maar vooral waardevol in droge landen met veel houtige gewassen.
Varkens zijn net als wij omnivoor en hen geef je dus diervoer gemaakt van voedselresten uit de stad en de voedingsindustrie. 
Kippen zijn ook omnivoor, maar vooral ook insectivoor; daarom ideaal geschikt voor diervoeders gemaakt van insecten en wormen die we kunnen telen op laagwaardige organische reststoffen waarvan op zichzelf geen diervoer te maken is. Via insecten kan dat dus wel.

In een ecologisch efficiënt systeem is de schakeling tussen planten, dieren en microben essentieel. Zo niet dan creëren we een grote verliezen aan nutriënten.

Vanuit de optiek van het voorzien in voedsel voor een groeiende wereldbevolking is er plek voor een bepaalde mate van dierlijke productie, als die niet concurreert met plantaardige productie voor menselijke consumptie en juist ecologisch aansluit op de productieverliezen in de plantaardige voedselketen. Dat is voor 21e eeuwers mogelijk een heel nieuwe manier van naar dieren kijken. Je houdt ze niet primair om ze te eten, maar omdat ze een efficiënte en natuurlijke functie in het totale voedselsysteem hebben. 

Over Nederland:

Nederland heeft veel biobased kennis en mogelijkheden, maar het organiseren daarvan vergt investeringen die niet direct renderen. Er is ruimte nodig voor experimenten. Ik ben een groot voorstander van een nationaal programma van regionale proeftuinen van kringlooplandbouw, als kennisbasis (ontdekplekken) voor onderwijs, onderzoek, innovatie en waardecreatie. 

Verder pleit ik voor fiscale maatregelen om de markt naar een circulaire voedselproductie om te laten klappen. Daar zijn stimulerende maatregelen voor nodig omdat er rigide en soms perverse structuren rond de landbouw zijn ontstaan in de afgelopen zeventig jaar. 

Ik zou bedrijven ook willen belonen voor biobased reducties van hun CO2-uitstoot. De rekening daarvoor mag rustig worden neergelegd bij bedrijven die dat niet doen. Dat zal moeten gebeuren met maatwerk op het niveau van individuele bedrijven, omdat reductie van de uitstoot alleen lukt in allianties van slimme ketenschakelingen. Met andere woorden: bedrijven moeten beloond worden voor dergelijke klimaat-slimme samenwerkingen.

Berekening:

Het gebruik van compostmest uit diermest in plaats van kunstmest en drijfmest kan ook circa 2 Mton/jaar opleveren, maar ook nog eens 1 Mton/jaar aan extra CO2-opslag in de bodem opleveren. 

Het is niet een kwestie van minder, maar van anders voedsel produceren. Niet alleen hier, maar ook elders in de wereld."

Aldus bioloog Martin Scholten in Foodlog

*

Stella.



woensdag 7 februari 2018

Sexy compost

Op zaterdag 2 januari zijn we naar de jaarlijkse zadenruil markt geweest, in São Martinho das Amoreiras - Odemira, een dorp in de Alentejo, om het verhaal van onze compost te vertellen. We wisten niet waar we terecht zouden komen, dus we gingen op goed geluk. Het initiatief ging uit van Kashi en haar moeder. Moeder Magda is al weer in Nederland, om op haar kleine kleinzoon te passen. En toch heeft ook zij veel inbreng gehad om dit initiatief te nemen én om er iets bijzonders van te maken.

Onze stand met Kashi´s 'mini compoststraat'
en ook mijn schilderijtjes moesten mee, omdat het leuk is 

en omdat het landschappen zijn. En dat is toepasselijk?
Kashi´s Mini CompostStraat
Het verhaal van Kashi

Tijdens de opbouw waren er al enkele nieuwsgierigen. Het is toch altijd spannend of er animo is voor dat waar je je voor hebt ingezet. Zeker als het topic niet echt 'sexy' is. Dus dat gaf goede moed. Nou was ik zelf al overtuigd en enthousiast van deze methode van composteren dus echt iets te verliezen viel er dan ook niet.


Alle andere kraampjes bouwden iets op om te verkopen, wij willen alleen maar ons enthousiasme delen. En gedeeld werd er! De oorsprong van de markt is zaden ruilen, 'Festa das Sementes'. En al deze zaden belanden in de aarde, dus een betere plek om het over deze aarde te hebben is er natuurlijk niet! En dat was te merken aan de mensen, de aandacht, het ongeloof, de vragen, de verhalen...

Hier lopen mensen die ook bezig zijn met tuinen, het verbouwen van groentes, composteren, communes, bewust leven, groen, ecologisch, biologisch, duurzaam, etc. En wat daarbij vooral heel prettig was, dingen worden GEDAAN. Mensen hebben vieze en grote handen, waaraan je kan zien dat er gewerkt wordt. Met enthousiasme, liefde en aandacht voor dat wat zij, en dus ook wat anderen doen. Er wordt uitgeprobeerd, geëxperimenteerd met methodes en technieken, er wordt gezocht naar de dingen die werken. Maar er wordt ook veel aangeklooid door mensen die een stuk land hebben gekocht en eigenlijk geen flauw idee hebben, wat wel en niet werkt.

Wat me opvalt is dat het tijdens de uitwisseling niet zozeer gaat over 'wat goed of fout is', maar het gaat met name over de mogelijkheden. Ook zijn de mensen open, al duurt het altijd even om wat nieuws te kunnen opnemen. Vooral als er al zoveel condities in ons hoofd zitten die onze perceptie al tot een beeld gevormd hebben.

Het lijkt wel of de simpliciteit van onze composteringsmethode het complexe denken te boven gaat

We denken in bemesten, we denken in lagen maken, omdraaien en bewateren, in tekorten. Dan duurt het even tot begrippen als 'onderdompelen', 'grassen', 'bacteriën' en 'mineralen' doordringen in het beeld van compost maken. Ik heb het vermoeden dat dat hier en daar wel echt gelukt is. Mensen zeiden vaak 'dank je wel', vroegen door en kwamen soms zelfs terug om op iets in te gaan of door te vragen. Ik vermoed dat het uiterlijk van onze kraam zeker heeft bijgedragen aan de belangstelling. Mensen wilden echt weten; 'wat is dit allemaal en wat gebeurd hier?!' Ik vond het echt heel leuk om iets te brengen en presenteren wat mij zo eigen is geworden en waar ik zelf zo blij van wordt.

Ook vind ik het leuk om Hestel Tellus te presenteren als een soort Wikipedia van de compost. En ik hoop dat ik jullie (Hendrik en Stella) meer kan delen met nog vele anderen!


Kraampraat in de Compoststraat 

We hebben net een stuk land gekocht en willen ook graag een tuin aanleggen.
Dus we moeten eerst compost maken dan pas een tuin aanleggen? Ja dat klinkt eigenlijk ook wel logisch.. Zo houd je de balans tussen halen en brengen vanaf het begin gezond, ook kun je zo bepalen hoe groot je tuin kan zijn. 

Een gezonde tuin bestaat uit 10% verteerd organisch materiaal (compost).  
Dus deze compost is alleen gras en een klein beetje mest??? Ongelofelijk! Ja echt waar, en in verhouding tot andere methoden waar je steeds moet omscheppen en water moet opgieten om het nat te houden gebruiken we ook maar weinig water. 

Kun je die compoststarter ook als voeding/thee voor de planten gebruiken? 
Forget about bemesten! Onze aarde hier zit vol steen en dus mineralen! Dat IS voeding zat! Het heeft enkel actieve organische stof nodig, zodat de planten deze mineralen ook daadwerkelijk kunnen opnemen. Je kan een thee maken van de compost, daar zitten de bacteriën in die de grond tot leven brengen. 

Hier hou je tenminste wat aan over! Mijn GFT compost verdwijnt zo goed als helemaal. 
Dat komt omdat GFT voor het grootste deel uit water bestaat. Dat water verdampt gedurende de broei. Het organische materiaal wordt omgezet in CO2 en verdwijnt in de atmosfeer. Hoe meer wordt omgezet en belucht, hoe meer het materiaal wordt blootgesteld aan zuurstof, en hoe meer CO2 ontwikkeling er plaats vindt. Wat overblijft zijn mineralen... en deze hebben maar weinig massa. Dit is ook de reden waarom GFT compost vaak 'te zout' is.

Oh ik heb net het veld gemaaid, dus dat kan ik nu allemaal mooi gebruiken! 
Ja, wel eerst even laten drogen he! 

Deze compost stinkt helemaal niet! Kan het ook met stro? 
Het antwoord op de markt was 'nee', omdat stro te weinig stikstof in zich heeft, om de vertering van het materiaal vlot te doen verlopen. De C/N verhouding van hooi is vaak veel gunstiger, 19/1. Van stro is dat veelal 65/1. Dat betekent dus dat in stro 65 delen carbon zitten, tegen 1 deel stikstof en in hooi 19 delen carbon tegen 1 stikstof, waaruit mag blijken dat hooi in verhouding meer stikstof bevat.

Nu zegt Hendrik: "Ik ben gewoon afgegaan op de boeken, maar ik had moeten zeggen dat hij het had moeten proberen en ons op de hoogte had moeten houden. En ook... Als hij me een paar pakken stro brengt ga ik er mee aan de slag. Ik ben zelf ook wel benieuwd of mijn nieuw verworven theorieën kloppen. Ik ben er van overtuigd, dat de natuur altijd ondoorgrondelijke manieren kent om organisch materiaal af te breken."

Moet het gras perse droog zijn? Moet het hooi zijn?
Ja dat is heel belangrijk omdat het vocht in nat gras heel schoon is en we willen juist veel bacteriën in het gras brengen die de compostering op gang brengen. Daarbij verteert hooi vele malen beter dan nat ofwel vers gras. Hoe droger het gras, hoe beter te compostering.

Wij zijn vegan en doen dus liever niets met dieren. Kan het ook met brandnetels i.p.v mest? 
Helaas, we hebben de bacteriën uit het maagstelsel van de dieren nodig om het composteringsproces op gang te brengen. Vooral de vele magen van een koe maken hele mooie bruikbare bacteriën. Echter, is er slechts heel weinig mest nodig bij deze methode van composteren. 

Wist je dat je Karma wordt bepaald door de hoeveelheid vruchtbare aarde die je nalaat? 
Nee, dat wisten we niet. Maar Hendrik is er verguld mee. 





Dankwoord

Dank aan Hendrik en Stella die me hebben aangemoedigd tot dit initiatief en de invulling zo mooi hebben aangevuld en aangekleed. Dank voor jullie vrijgevigheid, van jullie kennis en kunde, het openbaren van al jullie inzet en jullie ongerepte feedback. Het is een plezier dat jullie in mijn leven zijn gekomen en ook om aan jullie levens deel te mogen nemen. Dank natuurlijk aan Mariana die ons een plekje toevertrouwde op deze mooie markt. Dank ook aan moeders die altijd, al dan niet aanwezig,  ons voorziet van vermakelijke sausjes en haar pioniersdrift. Dank ook aan de prachtige bloemkool en broccoli die voor de kraam stilletjes stonden te pronken. Dank ook aan mijn Guru in wiens ogen ik zelf ondergedompeld wordt ook al praten we over compost :)

*

Kashi.

(met in het groen aanvullingen van Hendrik)

*

Eén ding moet me nog van het hart: Hendrik en ik hebben Kashi's Guru nooit ontmoet. We hadden de kans op het moment dat hij de markt bezocht, maar we hebben de gelegenheid niet te baat genomen... Het dankwoord van Kashi aan hem is dan ook persoonlijk. Hij is haar Guru en niet de onze. Het is onze keuze om niet te willen worden opgenomen in een stroming, politieke partij, beweging, sekte, religie, spirituele organisatie etc. Wij zelf zijn eveneens geen stroming, partij, beweging, sekte, religie, of organisatie... Wij zelf, zijn slechts op zoek naar de biologische gebeurtenissen in de aarde en de organisch stof... en doen hier, op dit blog, verslag van onze belevenissen. Simpelweg nieuwsgierig.
Het staat eenieder vrij om zich bij wie of wat dan ook aan te sluiten. Wij respecteren dit ten zeerste, maar nemen er ook tegelijkertijd afstand van, wanneer het ons betreft. Kashi en haar moeder Magda zijn onze 'grote compost en tuin vriendinnen'. Wij zelf zijn dan ook aan hén onze dank verschuldigd. Bij deze, Kashi en Magda, met genoegen :)

*

Stella.


zondag 28 januari 2018

Het lijkt op oorlog

... Vaak spreken we van 'bemesten', maar in feite moeten we het hebben over 'biologische activiteit', ofwel 'bodemleven'.

Feitelijk is compost de energie voor de bacterie, het voedsel voor de bacterie. En die actie van de bacteriën, dat 'open breken'... die uit de grond 'open gebroken', ofwel vrijgemaakte mineralen, zijn het voedsel voor de plant.

Onze grond bevat vele stenen... Een oneindige hoeveelheid mineralen.
Een samenspel 

De bacterie gebruikt de compost (het vrij toegankelijke carbon) om de mineralen in de bodem los te maken voor de opbouw van het eigen bacterie-lichaam. Die bacterie wordt vervolgens opgegeten door andere bacteriën. En die weer door andere bacteriën (uit 'hogere' rangen). Ook de plant zelf speelt (bij het los maken van de mineralen) een belangrijke rol middels de enzymen uit plantenwortel extractie. Dit proces vindt heel dicht bij de wortels plaats. En de plant bepaalt zelf wat het doet, dus wat het gebruikt uit de beschikbare voorraad voedsel.
Zo komt de plant aan zijn mineralen... en daar zijn er nu 12...24... 42+ essentiële mineralen van bekend. De meest bekende mineralen zijn N.P.K.; Nitraat (stikstof), Fosfaat en Kali. Nitraat (N) voor het blad. Fosfaat (P) voor de wortel en de bloem en Kali (K) voor de stevigheid van de plant.
Het valt ons vaak op dat biologische groente van nature zouter smaakt dan niet biologische. Er zitten wellicht meer (soorten) mineralen in, waarvan kalizout (K) de bekendste is. Ook haalt de plant stikstof (N. Nitraat) uit de lucht, die de plant (voornamelijk) omzet in suikers, waar ook bacteriën van smullen (in een samenspel met enzymen). Kortom het is een samenspel, een activiteit van plant en compost samen, waar de grond het voedsel (de mineralen) levert. Dit is biologische activiteit, ofwel bodemactiviteit.

Hoe meer activiteit, hoe meer voedsel uit de grond beschikbaar komt. Wij zelf bepalen wat er in die grond gaat groeien. Daar hebben we een vinger in de pap. Het gebruik maken van de verbouw van vlinderbloemige gewassen (bonen en erwten), is een bekend voorbeeld om stikstof in de grond te brengen. Slimme gewasopeenvolgingen zijn niet voor niets uitgevonden. Maar primair moeten we zorgen voor bodemactiviteit.

Het lijkt op oorlog

Ter illustratie: Als eerste is er die grote groep bacteriën, die als eerste de afbraak (het open breken) van mineralen beginnen en numeriek groot in aantal zijn... en daardoor veel macht bezitten, maar zich daarvan niet bewust zijn (net als bij mensen). De bacteriofagen eten daar vervolgens weer een groot aantal van op... gewoon omdat ze groter, sterker en/of slimmer zijn (net als bij mensen). Wel zij opgemerkt dat mensen geen mensen dienen op te eten, maar dat begrijpt u wel :)
Als de temperatuur stijgt of daalt, gaan van die volgende groep bacteriën, ook weer een heleboel om zeep... of door droogte bijvoorbeeld (de weersinvloeden zijn voor mens en bacterie gelijk). Het is dus een enorme oorlog, daar beneden. En daar leven onze planten dan weer van.
We hebben sterk te neiging om dit 'bemesten' te noemen. Maar meestal bedoelen we met bemesten, dierenmest, of kunstmest en dat is totaal wat anders. In feite is de grond je meststof. Grond bestaat immers uit mineraal. Het IS mineraal.

Neem een handvol aarde in je handen. Wat houdt je daar vast? Niets? Nee toch. Welk materiaal is het? Juist... een enorme hoeveelheid aan mineralen! EN als het helemaal goed is... genoeg organisch materiaal om in biologische activiteit te voorzien!

We zijn als mens zo goed in oorlog voeren... Met die kennis zouden we het wel en wee van de bacteriën goed kunnen begrijpen. Misschien moeten we het oorlog voeren maar beter aan de bacteriën over laten...? We spelen gewoon samen met de bacteriën... in onze moestuin... gezellig thuis... spannend! Speel de 'Mineralen Game'!

*

Stella.

Kijk de video van Elaine Ingham, 'The Roots of Your Profits'

zaterdag 13 januari 2018

Bonen? Het wordt tijd...

(overgenomen tekst)

Miljarden overheidsgeld moeten burgers stimuleren
bonen te eten en paddenstoelen

De Green Protein Alliance - een samenwerkingsverband dat Nederland bonen, paddenstoelen en noten in plaats van vlees wil laten eten - vraagt de Nederlandse overheid miljarden vrij te willen maken om consumenten dierlijk eiwit door plantaardig te laten vervangen in hun dagelijkse kost. Het verband denkt dat zijn aanpak evenveel overheidsinvesteringen verdient als de energietransitie, namelijk vier miljard euro per jaar. Dat is geen kattenpis. Wat kan de investering van zoveel  overheidsgeld rechtvaardigen voor een ander potje op het straks duurzame vuur? Die vraag stellen we onze lezers....

De Green Protein Alliance (GPA) noemt zichzelf een "maatschappelijke coalitie van bedrijven, wetenschap, kennispartners, NGO’s en de overheid." De GPA doet vandaag een nogal opmerkelijk voorstel: het kabinet Rutte III moet in de komende 7 jaar "dezelfde miljarden vrijmaken voor de eiwittransitie als de energietransitie nu krijgt."


Foto-credits: Brown Mushrooms, Pixabay
In een persbericht dat de GPA vanmorgen uitbracht, onderbouwt de organisatie haar pleidooi als volgt:
Volgens de GPA onderkent het huidige kabinet onvoldoende dat het cruciaal is dat de vraag vanuit de consument naar plantaardige eiwitten veel krachtiger moet worden gestimuleerd. Meerdere kabinetsdoelstellingen (o.m. klimaat, circulaire economie, volksgezondheid) dreigen daardoor onhaalbaar te worden. Ondanks de groeiende populariteit van plantaardige variaties op zuivel, vleesvervangers, noten, bonen en peulvruchten eet Nederland gemiddeld nog steeds te veel vlees, vis, zuivel en eieren. De productie van deze dierlijke eiwitten kost veel grondstoffen (kunstmest, brandstof voor landbouwvoertuigen, enz.) en is volgens het Planbureau voor de Leefomgeving goed voor meer dan 11 procent van de totale hoeveelheid broeikasgassen die Nederland uitstoot (lachgas, methaan en koolstofdioxide). Ook vraagt veeteelt veel ruimte. Voor de productie van een kilo biefstuk is tot 15 kilo veevoer nodig, en dat moet ergens groeien. Van het mondiale landbouwareaal is maar liefst 75 procent in gebruik voor de productie van veevoer en als grasland. GPA-woordvoerder Jeroen Willemsen: “Het consumeren van veel vlees en zuivel is helaas een weinig duurzame manier om aan eiwitten te komen. Als we bonen, noten en paddenstoelen zelf opeten kunnen we daar veel meer mensen mee voeden dan als we ze eerst aan dieren voeren voor de productie van vlees of zuivel. Dit is tevens een essentiële stap om te komen tot een meer circulair voedselsysteem.”

Is geld het probleem wel?

Als wij alleen al kijken naar het marketing-vernuft waarmee de Vegetarische Slager zijn producten steeds weer breeduit onder de aandacht van het publiek weet te krijgen, dan zouden wij vragen: wat gaan uw campagnes nou nóg beter doen? Anders geformuleerd: is geld het probleem wel?

Minder vleesconsumptie is volgens diverse onderzoeken ook onvermijdelijk om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden Celsius (Akkoord van Parijs). Sterker: volgens de GPA is ‘Parijs’ alleen nog maar haalbaar met een ‘groene eiwittransitie’. Het is de GPA een doorn in het oog dat de overheid al decennia onevenredig veel investeert in de ‘productiezijde
(lees: wetenschappelijk onderzoek naar efficiëntere veeteelt met veelal een sterke technologische focus), terwijl juist de ‘consumptiezijde’ de sleutel tot een meer duurzame voedselketen is.

Willemsen: “Het is onverdedigbaar dat er voor de energietransitie jaarlijks 4 miljard euro wordt vrijgemaakt, terwijl de eiwittransitie een even grote impact levert en het moet doen met een paar miljoen. De balans is totaal zoek. Dat geldt ook voor de besteding van mankracht en middelen: we moeten toe naar consumenten die logischerwijs kiezen voor plantaardige eiwitalternatieven als onderdeel van een bewuste, duurzame en gezonde leefstijl. Dat bereik je niet met kleine, gefragmenteerde projecten, initiatieven en speldenprikken. Wat nodig is, is een groots ingezette gecoördineerde aanpak gericht op de consument, met een combinatie van het bieden van smakelijke, nutritioneel goede variaties op vlees, vis en zuivel, educatie en voorlichting. Bij voorkeur gemanaged
door coalities die dicht bij consumenten staan, de bij de GPA aangesloten leden en partners. Een 50-50 verdeling van de inzet van publieke middelen, 2 miljard op de eiwittransitie, is meer dan verdedigbaar.”

De GPA wil beginnen met de inzet van middelen op het stimuleren van gezonder eetgedrag en heeft daarvoor de benodigde interventies en campagnes al ontwikkeld. “Gezien het feit dat het gaat om belangrijke publieke doelstellingen vinden wij een structurele bijdrage van de overheid niet meer dan logisch”, aldus Willemsen.
“Daarbij: veel van de groene doelstellingen van het Regeerakkoord zijn zonder een eiwittransitie niet of nauwelijks realiseerbaar. Het is dus goed besteed geld.”
De eiwittransitie is een belangrijk onderdeel van de Transitie-agenda Biomassa en Voedsel, een van de vijf Transitie-agenda’s die zijn opgesteld in het kader van het Grondstoffenakkoord (programma ‘Nederland circulair in 2050’). Aan deze specifieke transitie-agenda leverde de GPA een belangrijke inhoudelijke bijdrage.

Foodlog: Daarom hebben wij een vraag aan onze lezers: wat zou u deze alliantie laten weten als u minister was? 

Willemsen: “De werkgroep eiwittransitie heeft een heel scala aan acties en interventies opgesteld die de komende jaren moeten worden uitgevoerd. Daarnaast heeft het GPA een concreet plan hoe we de komende jaren de consumptie van plantaardige eiwitten kunnen doen groeien tot tenminste 50%. Het is zeer wenselijk dat de betrokken ministers Schouten en Wiebes de al eerder geuite nationale ambitie rond de eiwittransitie matchen met een passend investeringsbudget. Het is namelijk de hoogste tijd om de goede plannen te gaan uitvoeren. De leden en partners van de GPA willen daar graag hun schouders onder zetten, met het kabinet aan hun zijde.”

De GPA wil snel met de betrokken Ministers om tafel om de investeringswensen verder te bespreken. Om het kort samen te vatten: de GPA wil de helft van het geld dat naar de Energietransitie gaat om Nederland aan het eten van voornamelijk op bonen, noten en paddenstoelen - de meest eiwitrijke plantaardige teelten in onze contreien - gebaseerd eiwit te krijgen. Om dat te laten gebeuren zijn al die miljarden nodig. Dat gaat verspijkerd worden door bedrijven, kennisinstellingen en NGO's die de rol van reclamebureau op zich nemen. En dat alles levert 'het halen van Parijs op'.

Als wij alleen al kijken naar het marketing-vernuft waarmee de Vegetarische Slager zijn producten steeds weer breeduit in het nieuws weet te krijgen en zelfs in de VS weet te verkopen, dan zouden wij vragen: GPA, wat gaan uw campagnes nou nóg beter doen?
Geef de slager €25 miljoen per jaar, laat ze af en toe even aangepakt worden door een autoriteit en het gaat als een speer en scheelt een slok op een borrel. Anders geformuleerd: is geld het probleem wel om mensen weer aan de bonen te krijgen waar 'Bartje zo'n hekel aan had'?

Foodlog: Lezers, wat zouden jullie deze mensen laten weten als u minister was? 
Volledige bericht te lezen op Foodlog, mét links en reacties.

*

Wij eten al jaren bonen... zonder subsidie :)

Gefermenteerde bonen... 'Haute Cuisine'... 

*

Stella.