.

.

vrijdag 8 juli 2022

Marx 4.

Marx 4 Marx schrijft:''Het kapitaal ontstaat slechts daar, waar de bezitter van productie en bestaansmiddelen de vrije arbeider op de markt aantreft als verkoper van zijn arbeidskracht; deze ene historische voorwaarde omvat een wereldgeschiedenis.''En; '' Het kapitalistische tijdperk wordt dus gekenmerkt door het feit, dat de arbeidskracht voor de arbeider zélf de vorm krijgt van een hem toebehorende waar, zijn arbeid dus de vorm krijgt van loonarbeid. Bovendien wordt dan pas de warenvorm van de arbeid producten algemeen''. ( Het Kapitaal, Nederlandse vertaling, pg.110). Nu de arbeider is bevestigd in zijn positie en hem mondigheid en zelfstandigheid wordt toebedacht, kan men ervan uitgaan dat hij dit verworven recht ten eeuwigen dage in praktijk zal moeten brengen en uitbouwen. Maar nu hij zijn waar, de arbeid, verliest wordt zijn status en daarmee zijn persoonlijkheid ondergraven. Hij heeft zijn positie op een schijnwelvaart gebouwd. Ook toen de arbeider nog een goed bestaan had en redelijk betaald werd, en daarmee zijn consumptie driften vrijelijk kon uitbouwen (in de jaren 50 er en 60 er jaren) had hij zelf nog grip op de kapitalistische productieprocessen. De vakbonden hebben hiervoor geen moeite gedaan. Zij hebben hun eigen positie niet op het spel willen zetten. Zij hebben zichzelf niet overbodig willen maken.'Arbeiders-zelfbeheer'- ten dienste van het algemeen belang- is altijd een utopie gebleven. De vakbeweging heeft haar strijd gericht op het verbeteren van de schijn consumptie en nooit de consequenties daarvan overzien, laat staan reëel bediscussieerd. Zij heeft uiteindelijk meegeholpen het eigen leefmilieu te ondergraven. De technologie wordt ten nadele van de arbeiders gebruikt, tot zijn vijand gemaakt. Zij wordt toegepast omwille van de vermeende, verbeterde grip die de producent op het productieproces zou hebben. Deze vorm van technologie kan echter alleen (renderend) worden toegepast, wanneer grondstoffen, die hiervoor nodig zijn, relatief goedkoop zijn. We willen de waarde van de technologie op zichzelf niet onderschatten, alleen omdat ze verkeerd wordt toegepast. Met name de ontwikkeling van de fijne technologie zou van grote betekenis kunnen zijn, wanneer men zich hiermee zou richten op positieve menselijkheid, kleinschaligheid en overzichtelijkheid. De arbeiders lijken op het kapitalistische productieproces geen grip te hebben. De macht van het proletariaat wordt onderuit gehaald. Toch menen we dat er een té overmatige waarde wordt toegekend aan de macht van de producent. Het doemdenken komt, wat dat aangaat, op een juist moment. De producent is echter afhankelijk van de consument. En daar ligt de macht van de arbeider, als consument. Hij kan het product niet kopen, gericht kopen. Hij kan ook niet werken en gericht werken. Hij zou zelf over kunnen gaan tot het zogenaamde prosument schap. Producent en consument in één persoon verenigd. De verpersoonlijking van zelfstandigheid en collectivisme, direct betrokken bij de basis van het bestaan. Hopelijk kunnen we het opbrengen dit niet alleen tot een utopie te maken, maar tot een reële opening naar een nieuwe mens en milieuvriendelijke ontwikkeling van het maatschappij. Toch is uiteindelijk niet de noodzaak voor de aandacht voor ons voortbestaan het belangrijkste, maar het onvervreemdbaar recht om zelf de keuze, voor wel of niet voortbestaan, in de hand te hebben. Het in de wereld zijn krijgt zijn menselijke waarde, door de uiteindelijke keuze en het effect daarvan, door wat de mens doet. Men moet zelf kunnen beslissen of men wel of niet tot het einde toe feest blijft vieren, dit, terwijl er duidelijk is omgeroepen dat de 'Titanic' zinkt, een nucleaire kernbom kan vallen, en of, in beide gevallen het de prijs wel waard is. Voorgelezen door Stella van Rijn, op een vergadering van de CPN, en in samenwerking met Hendrik van Rijn, d.d. 1977. Hendrik.

Marx 3.

Marx 3. Het kapitalistische model bij uitstek 'de vrije markt' uit zich in consumptie-explosie. De vraag en het aanbod raken hierdoor ontwricht, nu de markt verzadigd raakt, en nu successievelijk de grondstoffen hiervoor wegvallen en het milieu wordt verstoord. Verstoring van de vrije markt veroorzaakt een schijn crisis; een crisis van schijnbehoeften. Die crisis geeft een versluierend beeld van de werkelijke situatie, namelijk die van het wegvallen van grondstoffen en de vernietiging van de vruchtbaarheid van de bodem. Die zullen de werkelijk crisis vormen; de crisis van de primaire behoeften van de wereldbevolking. De kapitalistische producent blijft echter, ongeacht de gevolgen voor het eigen voortbestaan, zoeken naar andere toepasbare grondstoffen met het doel dit productieproces te willen beheersen en te willen profiteren van de macht, die dat hem verschaft. Kernenergie, bijvoorbeeld, is voor hem de energievorm bij uitstek; alleen al om de wijze waarop de productie hiervan maatschappelijk is geregeld. De maatschappelijke productie, ''welke in overeenstemming moet zijn met de volledige menselijke ontplooiing'' zal de basis moeten zijn van de nieuwe productiewijze. De strijd hiervoor, geboren uit de noodzaak van individuen, krijgt nu vorm in de praktijk van o.a. de Memo-beweging en terug naar de natuur off grid beweging. Arbeid. Waar Marx spreekt over de vernietiging van 'het bolwerk van de oude maatschappij, de boer' en van de oorspronkelijke gezinsband, is zijn voorspelling maar gedeeltelijk uitgekomen. De landbouw is nog steeds voor een belangrijk deel op het bolwerk gebaseerd. Wel is het zo dat de behoefte aan sociale veranderingen en de tegenstellingen op het platteland in overeenstemming zijn gebracht met die van de stad, onder invloed van de arbeidersbeweging. Ook kan de afschaffing van een sterke hiërarchie binnen het landbouwbedrijf, als een positief gevolg van de industriële revolutie worden gezien; het is de afbrokkeling van het patriarchaat en, wat wij, de toenemende feminisering zouden noemen. Maar Marx heeft het niet over de boerin. En zij blijft ook nu nog in ondergeschikte positie van huishoudster-met-een-extra-taak, en zij heeft niet de status van loonarbeiders, laat staan die van boeren, verworven. Marx spreekt zich wel uit over de kwaliteit van de arbeid, en onderdrukking in de arbeid. Volgens ons dient arbeid niet alleen tot inkomen te leiden, maar ze dient op zich inkomen te zijn. De sfeer waarin arbeid plaatsvindt, het doel van de arbeid, het product van de arbeid, en haar werking en neven werking dienen inkomen te zijn. Zowel maatschappelijk als individueel. Hierop zou de arbeidssituatie aangepast moeten zijn. In het begin van de opkomst van de arbeidersbeweging kenmerkte de strijd zich door het gevecht voor verbetering van de arbeidsomstandigheden, allereerst in de (groot)industrie. Na behaalde resultaten werden verworven positie van de arbeiders gestabiliseerd en werd de strijd voor een groot deel verlegd naar loonsverbetering. Aan de gevolgen van de 'kombinatie van arbeidsprocessen' voor de arbeider heeft men niet willen sleutelen...Deze gevolgen worden pas nu belicht, nu de rentabiliteit van de arbeid terugloopt door loonsverhogingen en door ziekteverzuim en dergelijk. Hendrik.

woensdag 6 juli 2022

Marx 2. Landbouw.

LANDBOUW. Marx noemt: ''een band tussen landbouw en industrie op basis van hun op tegengestelde wijze tot ontplooiing gekomen gedaanten'', en: ''Iedere vooruitgang in het vergroten van de vruchtbaarheid van de grond voor een bepaalde periode, is tevens een vooruitgang in het vernietigen van de blijvende bronnen van deze vruchtbaarheid'' Want ten eerste heeft er door de toepassing van kapitaalintensieve productiemethoden en industriële technologie op de landbouw een productieverhoging plaatsgevonden, ten goede komend aan de industriële ontwikkeling, maar ten koste gaande van de ontwikkeling van de landbouw (en de arbeid). En ten tweede heeft het intensief gebruik van de kunstmest -voornamelijk stikstof- geleid tot verstoring en vernietiging van het bodemleven. Het heeft de bodemvruchtbaarheid aangetast in plaats van bevorderd. Dat getuigt van een fout inzicht in dat wat werkelijk relevant is voor de productie van voedsel. Ook een fout uitgangspunt; namelijk voedsel productie voor uitsluitend handelsdoeleinden, export en opbouw van (neven)- industrie, uitgegroeid tot een multinationaal niveau. Hiermee zijn schijnbehoeften gecreëerd. De consument wordt gemanipuleerd tot een consumptie van luxegoederen, waarvoor (nieuwe) afzetmogelijkheden zijn gemaakt. Dit heeft geleid tot het bagatelliseren van de noodzaak van de bevrediging van primaire behoeften (voedsel, kleding en het behoud van een leefbaar woonmilieu). Deze laatste zijn alleen 'interessant', wanneer directe winst voor de producent behaald kan worden. Het industrieel verwerkte product wordt naar voren geschoven. De landbouw is uit het gezichtsveld geraakt; het beeld wat men ervan heeft, is de intellectuele stedeling, die, onbekend met de materie, wat rond rommelt op zijn boerderijtje...of de boer die wordt gekenmerkt als vervuiler. Wanneer we dit toespitsen op het landbouwbeleid, gericht op export van landbouwproducten, dan heeft dit altijd een vertekend beeld gegeven van de werkelijke opbrengst hiervan voor het nationaal inkomen. Waren de aantasting van het milieu, de terugloop van het humusgehalte, de aanslag op fossiele energie in de export kosten meegerekend, dan was het saldo zeker negatief geweest. Marx ging ons inziens uit van de gedachte, dat de stofwisseling tussen mens en aarde, een onverbrekelijke voorwaarde voor leven is. Maar de landbouwmethode die dat moest bewerkstelligen had hij nog geen zicht. Ook zijn tijdgenoten. De industrialisatie van de landbouw verkeerde toen nog in een beginfase. De 'ontwikkelde gedaante van de landbouw (en de manufactuur)', die in overeenstemming moet zijn met de 'volledige ontplooiing', de 'hogere synthese' begint nu vorm te krijgen in die landbouwmethoden, die rekening houden met de stofwisseling tussen mens en aarde. We denken dan aan; de biologische landbouw, de biologisch-dynamische landbouw, organische, ecologische, kringloop, macrobiotische of alternatieve landbouw, en verdere pogingen tot benaming en samenvattingen van bedoelde principe. Het principe namelijk van het ononderbroken levensproces van bodemdieren en bacteriën, kortom het bodemleven, wat nodig is om organisch materiaal om te zetten, via levende humus, naar stabiele humus. De aanwezigheid van bodemleven bepaalt de bodemvruchtbaarheid, die in de de toekomst boer als economische basis moet dienen. Marx was een optimist. Hij ging er van uit dat 'de kapitalistische productiewijze dwingt tot herstel, en wel in de vorm van een regulerende wet der maatschappelijke productie.' Wij delen zijn optimisme gedeeltelijk, want de kapitalistische productiewijze is nog steeds de heersende productiewijze en de gevolgen die deze heeft voor ons leefmilieu lijken onherstelbaar. Maar de kapitalistische productiewijze struikelt, in haar huidige vorm, over zichzelf. Zij ondergraaft haar eigen toekomst, ondergraaft haar eigen rentabiliteit, de grond. Op lange termijn ondergraaft zij haar eigen mogelijkheid tot herstel. Want zij mislukt naarmate zij haar weerbaarheid- de vruchtbaarheid van de grond heeft ondergraven. Zij is haar eigen ondergang. Hendrik.

maandag 4 juli 2022

Marx over landbouw en natuur.

Marx over landbouw en natuur. Hoewel de praktijk van veel marxisten iets anders doet vermoeden, blijkt het beslist niet zo te zijn, dat Marx geen oog had voor de negatieve gevolgen voor milieu en landbouw van de kapitalistische productiewijze. In het hoofdstuk ''Grootindustrie en landbouw'' uit ''Het Kapitaal'', wat we aan het eind van dit hoofdstuk afdrukken, gaat hij met name in op het verband, én de tegenstelling, tussen landbouw en kapitalistische productiewijze, en het product van deze laatste, de grootindustrie. Wij zelf vonden frappante verbindingen en vergelijkingen met onze huidige biologische- landbouwpraktijk en hebben ons derhalve afgevraagd, 'hoe groen Marx was' en zijn redenering doorgetrokken naar de huidige situatie. Marx blijkt nu in feite hoogst actueel te zijn, wanneer hij met voorbeelden uit zijn tijd voorspeld:'' Met het constant toenemen overwicht van de stedelijke bevolking, die door de kapitalistische productie in de grote centra wordt opgehoopt, vergroot zij enerzijds de historische mobiliteit van de samenleving en vernietigt zij anderzijds de stofwisseling tussen mens en aarde.....hiermee vernietigt de kapitalistische productie, dus de eeuwige, natuurlijke voorwaarde van duurzame vruchtbaarheid der grond. Daarmee vernietigt zij tevens de fysieke gezondheid van de arbeider uit de stad en het geestelijke leven van de arbeider op het platteland''.Hij illustreert oorzaak en gevolg van de huidige kapitalistische productiewijze; de oorzaak van de vernietiging van onze levensbronnen, ''de grond'', aan te vullen met water en lucht. De tijd heeft nu geleerd, dat de door de kapitalistische productiewijze gestimuleerde toepassing van landbouw vergiften, kunstmeststoffen en aanverwante negatief uitpakkende industriële producten; én het verzwijgen en het openlijk manipuleren van de feiten en gevolgen, die blijken uit het toedoen van deze productiewijze.. dat dit alles desastreuze gevolgen heeft voor de stofwisseling, voortplanting, groei en erfelijkheid van al wat leeft. Marx spreekt terecht van de vernietiging van ''de stofwisseling tussen mens en aarde´´ en daarmee de vernietiging van de ''fysieke en geestelijke gezondheid van de arbeider''.Aanvullend de vatbaarheid voor ziekten, vermoeidheid, stress en lusteloosheid en daarmee het kritisch vermogen te oordelen over de kwaliteit van het bestaan. Hendrik.

Off grid, als tegen cultuur!

Zoveel reacties gehad, dat ik het kan onderbrengen in percentages. Mannen waren in de minderheid, zij kwamen niet verder dan wat opmerkingen over Anton Heiboer, waarin verscholen zat dat ze eigenlijk voor de combinatie kozen van vrouwen, voor mannen met vrouwen, maar dan met de gedachte, dat ze eigenlijk de confrontatie wilden aangaan met de mannen, om de vrouwen af te snoepen, dus eigenlijk voor de strijd kozen. Het merendeel van de reacties kwamen van vrouwen die zich herkenden in het stukje proza. De wilde meiden dus, en wat ik mij realiseerde, van mijn huwelijk met Stella, in die keuze, was dat zij of ik het initiatief nam, of in overleg gingen, maar dat het zelden tot ''schuren'' kwam. Als het al tot schuren kwam, delfde ik het onderspit! Op vallend is ook, dat 100% koos voor de achtergrond van het stukje proza, n.l. dat ''off grid'' een terug naar de natuur betekend, weg van de maatschappij, en terug naar het groene bomen begrip, dus geen ''kerstboom'', maar de ''groen'' boom, zonder opsmuk, zonder tierlatijnen, en kozen voor het wilde bestaan, in die natuur en ver van de massa. Wat ''off grid'' óók voor mij, betekend. Gezien mijn leeftijd, heb ik wel stroom, wel een boorput, en een computer, om contact te hebben met de samenleving, maar wel op afstand. Mijn naaste buren leven op het ´´hanen gekraai'' afstand. Dus, als je een haan nog net hoort kraaien, is het goed wonen. Het tuinieren heeft tot gevolg dat ik moet compost maken, om de grond te voorzien van organische stof, om de planten te voorzien van voeding. Maar ons eigenlijke doel was buiten wonen, en dingen doen waar je je rust in vind, de natuur en ruimte ervaren, en ook ruimte hebben om elkaar te ervaren, in de meest brede zin. Dus ruimte hebben voor schilderen, (Stella's ruimte), voor klassieke muziek (mijn en Stella's ruimte) en voor het buiten werk in tuin, kas en gezamenlijke projecten, voor ons beiden. Nu ik alleen ben, zoek ik opnieuw een ''maatje'' of meer ''maatjes'', om dat zelfde te ervaren. Dus terug naar die natuur, het groen, de ruimte, en het alleen zijn om dat te ervaren, maar ook om te beleven, elkaar, of met meerderen, zonder dat het elkaar in de weg zit. Het gaat mij niet om de aantallen, dan zou het Anton Heiboer aspect te veel overheersen. Het gaat mij om het groen, natuur en ruimte, en hopelijk ook die ander, of anderen. Zouden het dan toch, die mooie meiden zijn, die als heksen door de paddenstoelen kruipen, die kruiden plukken, bladeren van struiken rukken en wild als de nacht, ruisend door het bos lopen? Laat ik hiermee eindigen, Hendrik.